วิธีเลิกเฮโรอีนแบบมีผู้เชี่ยวชาญดูแลตลอดกระบวนการ ปลอดภัย ได้ผล และลดความเสี่ยงจากอาการถอน
เฮโรอีน เป็นหนึ่งในสารเสพติดกลุ่มฝิ่น (opioid) ที่มีฤทธิ์ต่อสมองอย่างรุนแรง ผู้ที่ใช้เฮโรอีนในระยะเวลานานมักเกิดภาวะเสพติดทางร่างกายและจิตใจ เมื่อหยุดใช้ทันทีจะเกิด อาการถอนเฮโรอีน (Heroin Withdrawal Syndrome) ที่ทรมานและเสี่ยงอันตราย เช่น
- คลื่นไส้ อาเจียน ถ่ายเหลว
- ปวดเมื่อยร่างกายขั้นรุนแรง ปวดเหมือนปวดกระดูก
- เหงื่อออกมาก
- ตัวสั่น ใจสั่น
- อารมณ์แปรปรวน วิตกกังวล หงุดหงิด
- มือเท้าเย็น หนาวสั่น
“การพยายามเลิกเฮโรอีนด้วยตนเองโดยไม่มีผู้เชี่ยวชาญดูแลจึงมี ความเสี่ยงที่จะทนต่ออาการถอนไม่ไหว”
ขั้นตอนการเลิกเฮโรอีนอย่างปลอดภัย พร้อมทีมผู้เชี่ยวชาญดูแลตลอด 24 ชั่วโมง
1. ประเมินร่างกายและจิตใจโดยแพทย์เฉพาะทาง
ผู้ป่วยจะได้รับการตรวจและประเมินโดยจิตแพทย์และทีมพยาบาล เพื่อแยกแยะว่า
- ใช้เฮโรอีนในระดับไหน
- มีอาการร่วมทางจิตเวชหรือไม่ เช่น ซึมเศร้า ไบโพลาร์ หรือหวาดระแวง
2. ประเมินยาที่จะใช้รักษาอาการถอน
โดยหลักๆแล้วมีวิธีการใช้การรักษาอาการถอน 2 รูปแบบ คือ 1.การใช้ยารักษาประคับประคองตามอาการ (Symptomatic Treatment) และ 2.การใช้ยากลุ่มฝิ่นชนิดอื่นทดแทน (Opioid Replacement Therapy)
2.1 การใช้ยารักษาประคับประคองตามอาการ (Symptomatic Treatment)
เป็นแนวทางที่ใช้ ยาทางจิตเวชหรือยาทั่วไป เพื่อช่วยบรรเทาอาการถอนที่เกิดขึ้นกับร่างกายและจิตใจ เช่น
- ยาคลายกังวลและช่วยนอนหลับ ตัวอย่างเช่น Diazepam, Trazodone ลดความวิตกกังวล กระสับกระส่าย และอาการนอนไม่หลับ
- ยาแก้ปวดกล้ามเนื้อและยาคลายกล้ามเนื้อ ตัวอย่างเช่น Ibuprofen, Naproxen, Celebrex, Arcoxia, Norgesic, Paracetamol ช่วยลดอาการปวดเมื่อยและสั่น
- ยาแก้คลื่นไส้ อาเจียน เช่น Ondansetron เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถกินอาหารและดื่มน้ำได้เพียงพอ
- ยาช่วยลดอาการกระสับกระส่าย เช่น Clonidine จะช่วยลดอาการใจสั่น ความดันขึ้นและอาการตื่นตัวกระสับกระส่ายผิดปกติจากอาการถอนเฮโรอีนได้ดี
- ยาแก้ถ่ายเหลว เช่น loperamide หรืออาจกินเกลือแร่ ORS ช่วยทดแทนที่ร่างกายขาดเกลือแร่ไปได้
2.2 การใช้ยากลุ่มฝิ่นชนิดอื่นทดแทน (Opioid Replacement Therapy)
เช่น Methadone หรือ Buprenorphine
แนวทางนี้เป็นการใช้สารในกลุ่มเดียวกับเฮโรอีนแต่มีฤทธิ์อ่อนกว่า ออกฤทธิ์ยาวกว่า เพื่อช่วยให้ร่างกายปรับตัวได้ช้า ๆ ลดอาการถอนและลดความอยากเสพ โดยจะอยู่ภายใต้การควบคุมของแพทย์อย่างเข้มงวด อย่างไรก็ตาม การรักษาด้วยยาทดแทนมีข้อจำกัดบางประการ
- หากไม่ได้ควบคุมอย่างเหมาะสม อาจทำให้เกิด “การพึ่งพายาทดแทน” แทนเฮโรอีน
- ต้องอยู่ในระบบการติดตามระยะยาวของสถานพยาบาลที่มีใบอนุญาตเฉพาะ เช่นที่ Day One Rehabilitation Center
3. ดูแลตลอด 24 ชั่วโมงโดยทีมพยาบาลและนักจิตบำบัด
ในช่วงที่ร่างกายกำลังปรับตัวจากการไม่มีเฮโรอีน สมองจะสั่งการให้เกิดอาการทั้งทางกายและอารมณ์ ทีมพยาบาลที่มีประสบการณ์จะช่วย
- เฝ้าระวังอาการแทรกซ้อน
- ปรับยาตามความจำเป็น
- พูดคุยให้กำลังใจ
- ดูแลอาหาร พักผ่อน และสุขภาพจิต
ในขณะเดียวกัน นักจิตบำบัดจะเริ่มทำงานเพื่อป้องกันการเสพซ้ำในระยะยาว
4. เริ่มฟื้นฟูสมองหลังหยุดยา
หลังผ่านช่วงถอนพิษ ร่างกายและสมองจะยังไม่กลับมาทำงานได้เหมือนปกติ การบำบัดระยะต่อไปจะเน้น
- ฟื้นฟูสารเคมีในสมอง
- ปรับพฤติกรรม
- เพิ่มแรงจูงใจในการเลิกยา
- แก้ปมทางใจที่เคยทำให้หันไปใช้เฮโรอีน
“การอยู่ในศูนย์บำบัดอย่างน้อย 4–12 สัปดาห์ จึงมีผล ต่อ ‘โอกาสเลิกได้สำเร็จในระยะยาว’”
ทำไมควรเลือกศูนย์บำบัดแบบอยู่ประจำ?
“การเลิกเฮโรอีนไม่ใช่เพียงแค่เรื่อง ‘ใจ’ แต่เป็น การดูแลทั้ง สมอง ร่างกาย และอารมณ์ แบบองค์รวม”
ซึ่งต้องการสภาพแวดล้อมปลอดภัย ไม่มีสิ่งกระตุ้น และมีคนอยู่เคียงข้าง Day One Rehabilitation Center จึงออกแบบโปรแกรมที่ผสมผสานทั้งแพทย์ นักจิตวิทยา พยาบาล และกิจกรรมฟื้นฟูอย่างครบถ้วน