22/02/2568

Gaslighting นี้เราผิดจริงหรือแค่โดนปั่นหัว!

เวลาเราพูดคุยโต้เถียง มักจะมีประโยค เช่น “เรื่องแค่นี้เอง อย่าตีโพยตีพายให้เป็นเรื่องใหญ่” หรือ “ถ้าไม่มีฉัน เธอก็อยู่ไม่ได้หรอก เพราะเธอมันไม่เก่ง ไม่มีความสามารถมากพอ” เป็นต้น

ประโยคเหล่านี้ อาจมองว่าเป็นแค่บทสนทนาทั่วไประหว่างคนสองฝ่ายที่กำลังโต้เถียงกัน เพราะต่างฝ่ายต่างก็มีความคิดและมุมมองของตัวเอง พอคิดเห็นไม่ตรงกันก็จะเกิดการวิพากษ์เช่นนี้อยู่เสมอ

ทำความรู้จักกับ Gaslighting

Gaslighting เป็น รูปแบบการแสดงออก ที่พยายามโน้มน้าว ทำให้อีกคนรู้สึก สงสัย ตั้งคำถาม กับความคิด ความทรงจำ ของตัวเอง หรือแม้กระทั่งทำให้เกิดความสงสัยในตัวเอง ว่าเรายังปกติดีอยู่หรือเปล่า! แต่จริงๆแล้ว อาจเป็นเพียงการเพิ่มอำนาจให้ตัวเอง และโยนความผิดให้อีกฝ่าย ทำให้อีกฝ่ายดูกลายเป็นคนที่ “แค่เข้าใจผิดไปเอง” เท่านั้น แต่หากคำพูดเหล่านั้นเกิดขึ้นบ่อยครั้ง เกิดขึ้นทุกวัน และไม่ใช่สิ่งที่ถูกต้องตามความเป็นจริง จนส่งผลกระทบต่อผู้ฟังทำให้เกิดความสูญเสียความมั่นใจ สูญเสียตัวตน การพูดแบบนี้จึงเข้าข่ายโกหก พยายามควบคุมอีกฝ่ายจากผู้ที่มีพฤติกรรม Gaslighting หรือที่คนไทยมักเรียกกันว่า นักปั่นหัว จอมควบคุม นั้นเอง

พฤติกรรมแบบไหนเรียกว่า Gaslighting ลองมาดูกัน

• ฉันไม่ได้พูดแบบนั้น: คนเหล่านี้ อาจพูดอะไรบางอย่างออกมาบางอย่างไปแล้ว แต่พอมีปัญหา กลับมาบอกว่า “ไม่ได้พูดแบบนั้นนะ เธอคิดไปเอง”

• เธอคิดมากไปหรือเปล่า?: บอกให้เราใจเย็นลง และ ทำเหมือนกับว่า เราเป็นฝ่ายที่คิดมาก กังวลเกินไป โมโหมากเกินไป โอเวอร์ เล่นใหญ่ไปเอง จนทำให้เราคิดว่า เราเป็นฝ่ายที่ไม่มีเหตุผลไปเองจริง ๆ หรือ ที่จริงแล้ว เราไม่ควรโกรธหรือเปล่านะ

• เบี่ยงประเด็น: บางครั้ง เวลาเรา ถาม หรือ ว่า ในเรื่องที่เขาทำ คนเหล่านี้จะพยายาม เบี่ยงประเด็น ไปเถียงเรื่องอื่น เปลี่ยนเรื่องเนียน ๆ ทะเลาะยังไงก็ไม่จบ เพราะมันออกทะเลไปได้เรื่อย ๆ ไม่ได้แก้ไข และไปให้ความสำคัญกับเรื่องอื่นแทน

• หาเรื่องโทษเรา: ไม่ว่าจะถกเถียงกันในเรื่องอะไรก็ตาม หาจุด ที่เราเป็นฝ่ายผิด และ โทษว่าเราผิด โทษว่าเราเป็นสาเหตุของพฤติกรรมแย่ ๆ ของเขา เพราะเธอทำแบบนั้น ฉันถึงต้องทำแบบนี้

• ไม่ยอมรับผิด: พวกเขาจะไม่ยอมรับ ว่าตัวเองทำอะไรผิด และ ไม่รับผิดชอบ ต่อความผิดนั้น ทิ้งให้อีกคนรู้สึกถูกละเลย เหมือนกับว่า ความไม่พอใจของอีกฝ่ายไม่มีความสำคัญ

พฤติกรรมเหล่านี้เรียกว่า Gaslighting และยังมีอีกมากมาย เช่น การโกหก การพูดคำหวานๆลอกให้เชื่อ การบิดเบือนเรื่องราว เป็นต้น เราอาจจะต้องสังเกตพฤติกรรมของคนนั้น และความรู้สึกของตนเอง เพื่อหาทางรับมือ

วิธีการสังเกตว่าเรากำลังถูกปั่นหัว ควบคุมอยู่ (Gaslighting)

• สงสัยในความรู้สึกของตัวเองต่อสิ่งที่เจอ

• กลัวที่จะแสดงออก ไม่ว่าจะเป็นความรู้สึกหรือความคิดเห็นของเรา เพราะเราได้เรียนรู้ไปแล้วว่า ถ้าแสดงออกออกมา สุดท้ายจะเป็นเราเอง ที่ดูแย่

• รู้สึกอ่อนแอ ไม่มั่นคง ไม่เห็นคุณค่าในตัวเอง Self-esteem ลดลง

• รู้สึกไม่มีพลังและโดดเดี่ยว

• สงสัยในตัวเอง ว่าเราเป็นแบบที่ คนคนนั้นว่าจริง ๆ หรือเปล่า เช่น เราไม่ดีพอ ไม่ฉลาด เราเป็นคนคิดอะไรแปลก ๆ ไม่เหมือนชาวบ้านหรือเปล่า เป็นต้น

• รู้สึกสับสน ในเรื่องต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น และ สับสนในพฤติกรรมของบุคคลนั้น

• เป็นฝ่ายที่ต้อง ขอโทษตลอดเวลา คิดว่าทุกสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นความผิดของตัวเอง

จะเห็นได้ว่าคำพูดที่ดูธรรมดาที่ใครๆก็พูดกัน กลับส่งผลทางจิตใจที่รุนแรงและส่งผลกระทบถึงความเชื่อมั่นในตนเอง (self-esteem) ทำให้ลดทอนคุณค่าและความรู้สึกของตนเองให้ต่ำลง

“อย่าให้คำพูดของคนอื่น มาลดคุณค่าในตัวเรา”

Gaslighting สามารถส่งผลร้ายแรงต่อผู้ถูกกระทำได้ ทำให้รู้สึกสับสน สงสัยในตนเอง และสูญเสียความมั่นใจในตัวเอง ในบางกรณีอาจพัฒนาไปถึงภาวะซึมเศร้า วิตกกังวล หรือความผิดปกติทางจิตอื่นๆ

หากคุณสงสัยว่ากำลังถูก gaslight คุณควรขอความช่วยเหลือจากเพื่อน ครอบครัว หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต สิ่งสำคัญคือต้องจำไว้ว่าคุณไม่ได้อยู่คนเดียวและมีหลายคนที่เข้าใจและช่วยเหลือคุณได้

ศูนย์บำบัดยาเสพติด Day One มีทีมผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์ในการให้คำปรึกษาและการรักษาผู้ที่มีปัญหาสุขภาพจิตหลากหลายรูปแบบ รวมถึงการบำบัดแบบต่างๆ เช่น การให้คำปรึกษา การบำบัดทางจิตเวช การใช้ยารักษาโรค เป็นต้น ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและความต้องการของผู้เข้ารับการรักษา

สนใจสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่

99/1 หมู่ 6 ตำบล ศรีจุฬา อำเภอ เมืองนครนายก จังหวัด นครนายก 26000

064-645-5091

จันทร์ – อาทิตย์ : 9.00 -17.00